İslami kesimin Kürt meselesindeki tutumu, ne devleti kutsayan bir güvenlikçi dilden ne de etnik kimliği mutlaklaştıran ulusalcı projelerden beslenmiştir. Temel İslami ilkeleri muhafaza ederek ümmet anlayışı ve kardeşlik bilinciyle hareket etmeyi, milliyetçi sapmalara karşı dikkatli olmayı ve PKK başta olmak üzere tüm ulusalcı/milliyetçi anlayışlara karşı gereken mesafeyi korumayı benimsemişlerdir.

Aslında sonucun gelmekte olduğunu görmek için kâhin olmaya gerek yoktu. Sahici bir toplumsal zemine değil; konjonktürel ittifaklara, dış desteğe ve ideolojik hamasete yaslanan her yapı gibi PYD'nin inşa ettiği güç de bir balondu ve bu balon patladı.

Seküler bir anlayışa sahip yöneticilerin işbaşında olduğu bir dönemde laikliğin tehdit altında olduğu iddiası ile muhafazakâr yöneticilerin işbaşında olduğu bir dönemde toplumun dinden uzaklaştığı iddiası arasında esasta bir paradoks ve çelişki vardır. Deizm artıyor veya din zayıflıyor iddiası bir veri değil; seküler ilerleme mitinin son çırpınışlarıdır.

Ortadoğu'da devrimler, yalnızca otoriter rejimleri sarsmadı; aynı zamanda ulus-devletin zihinsel sınırlarını, ümmetin ise ontolojik ve fiili imkânlarını görünür kıldı. Bu nedenle Suriye Devrimi, yalnızca bir ülkenin tarihsel kaderi hakkında değil; İslam dünyasında yeni bir siyasal ahlakın, yeni bir diriliş fikrinin ve yeni bir medeniyet tahayyülünün imkânları hakkında da güçlü ipuçları vermektedir.

Terörsüz Türkiye sürecini; bir güvenlik soruna çözüm bulmak amacıyla atılan pragmatik adımlardan ibaret saymak, meselenin asli anlamını ıskalamak olur. En temelde mesele; ümmet coğrafyasının emperyal tasarımlara karşı kendini yeniden konumlandırma mücadelesi meselesidir.